Etiket

Tekrar stratejileri

Tarama

Daha önce öğrenme stratejileri üzerine bir yazı yayınlamıştık. O yazıda, öğrenme stratejisinin ne demek olduğu ve öğrenmeyi öğrenme konusunda açıklayıcı bilgiler verilmişti. Bu yazıda bu stratejilerden biri olan dikkat stratejileri ele alınarak bilgiler verilmeye çalışılacaktır. Konu yine öğrenmeyi öğrenme kavramı içinde değerlendirilecektir. Diğer stratejiler ilerleyen sayılarda değerlendirilecektir.

Öğrenmeyi öğrenme kavramı denilince, bir takım stratejiler ile geliştirilebilen, öğrenmenin miktarı ve etkililiğini vurgulayan bir kavram akla gelmektedir. Bu noktada öğrenmeyi öğrenme ile ilgili stratejiler karşımıza çıkmaktadır.

Bunlar (Ulusoy; Güngör; Akyol ve Diğerleri 2003);

  1. Dikkat stratejileri,
  2. Tekrar stratejileri,
  3. Anlamlandırmayı artıran stratejiler,
  4. Yürütücü biliş stratejileri,
  5. Geri getirmeyi (hatırlamayı) artırıcı stratejiler,
  6. Duyuşsal stratejiler

Öğrenmeyi öğrenmede önemli olan, öğrenen kişinin öğrenmenin doğasını bilmesi, kendi öğrenmesinin nasıl olduğunu keşfetmesi, yine kendi öğrenmesini izleyerek eksiklerini tespit etmesi ve bu eksiklikleri ortadan kaldıracak strateji, yöntem ve teknikleri geliştirmesidir. Her ne kadar öğrenme dendiğinde aklımıza okullar ve öğrenciler gelse de, öğrenme ve onunla ilgili her şey aslında bütün insanları ilgilendiren bir konu olduğu görülmektedir.

  1. Dikkat Stratejileri

Gagne’ye (1988) göre; çevreden gelen bilginin birey için gerekli olanlarının kısa süreli belleğe geçişini sağlayan en önemli süreç dikkattir. Bu nedenle öğretimde yerine getirilmesi gereken ilk işlev, öğrencinin dikkatini belirginleştirmek ve artırmaktır. Kendi kendine öğretim, öğrencinin birkaç dikkat stratejisinden birini benimsemesi ve nesnel öğrenen olmasına dayanır. Stratejik bir öğrenci, öğrenme oluşumunda amacını belirledikten sonra dikkat stratejilerinden en uygununu seçerek kullanır. Dikkat yöneltmede kullanılan stratejilerden biri, metindeki yazıların altını çizmektir. Anahtar sözcüklerin ve temel düşüncelerin altının çizilmesi, öğrenciler tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır (Subaşı, 2002).

Öğretim etkinliklerinin birincisi, öğrencinin dikkatini öğrenilecek konuya çekmektir. Kendi kendisinin öğrenmesini sağlayacak öğrenci, öğreneceği hedefe bağlı olarak, birçok dikkat çekme stratejisinden birini kullanarak dikkatini öğrenilecek hedef üstünde yoğunlaştırabilir. Anahtar sözcüklerin ya da temel fikirlerin altını çizme öğrencinin dikkatini öğrenilecek bilgi üstünde yoğunlaştırma yollarından biridir. Altını Çizme, öğrencinin dikkatini önemli noktalarda toplamakla birlikte, bu stratejinin küçük yaşlarda etkili olarak kullanılamadığı gözlenmiştir (Senemoğlu 2002).

Anderson ve Armbruster’a (1984) göre, Altını çizme stratejisinin etkili olarak kullanılabilmesi için, önemli bilginin önemsizden ayırt edilmesi gereklidir. Küçük yaşlardaki çocukların önemli bilgiyi önemsiz bilgiden ayırt etmekte güçlük çekmeleri nedeniyle bu stratejiyi kendi kendilerine etkili olarak kullanamamaktadırlar. Öğrenmenin meydana gelmesi için, fiziksel olarak satırların altını çizme yeterli değildir. Çünkü önemli bilgiyi önemsizden ayırt etme, bilgiyi anlamayı gerektirir. Okuduğu metni anlayabilen birey ancak önemli bilgiyi seçerek altını çizebilir (Senemoğlu 2002).

Arends’e (1997) göre yazıların altını çizmenin yararları şunlardır; birincisi, yazıların altını çizme anahtar sözcükleri, temel düşünceleri fiziksel olarak yerleştirir, böylece gözden geçirme ve anımsama hızlı ve etkili gerçekleşir. İkincisi ise, yazıların altını çizerek seçme süreci, var olan bilgiyle yeni bilginin birleştirilmesine yardım eder (Ulusoy;Güngör; Akyol ve Diğerleri 2003).

Dikkati çekmede kullanılan bir diğer öğrenme ya da çalışma stratejisi de metin kenarına not almadır. Metin kenarına not alınan notlar, yuvarlak içine alınan bilinmeyen sözcükler, önemli fikri belirtmek üzere satırın yanına konan yıldızlar. Ayrıca anlaşılmayan ya da tutarlı olmayan cümlenin ya da paragrafın yanına konan soru işareti. Paragrafın yanına soru olarak sorulabileceğini belirtmek üzere konan işaretler, paragrafı özetleyen cümleyi gösteren işaretler. Bunun yanında benzerlik ve farklılıkları belirten notlar gibi işaret ve açıklamalar, öğrencinin dikkatini belirli noktalara yoğunlaştırmasını, önemli bilgi üstünde odaklaşmasını ve daha hızlı bir biçimde tekrar etmesini sağlamaktadır. Metnin yanına yazılan bu açıklama ve işaretler, öğrenci için bir bakıma ikinci okumada paragrafla ilgili bir organize edici bilgi niteliği de taşır.

Tablo. Metin Kenarına Alınan Not Ya da İşaret Türleri

Metin Kenarına Alınan Not ya da İşaret Türleri

Örnekler

  • Önemli bilgi tanımlamaları,
  • Bilinmeyen sözcükleri daire içine alma,
  • Önemli bilginin başına yıldız koyma.
  • Sorulabilecek muhtemel soruları işaretleme.
  • Anahtar fikirleri, nedenleri, sonuçları numaralandırma.
  • Yanıltıcı, karıştırıcı ifadelere ilişkin notlar.
  • Özet ifadeleri işaretleme.
  • Benzerlikleri not etme.
  • Derste, öğretmenin akademik işlevler için harcadığı zamana öğretmeye ayrılan zaman adı verilmektedir.
  • en az 11’i federal hükümetin tehlikeli casuslar listesinde bulunmaktadır.
  • **Sistemin yaşaması için dönüt şarttır.
  • Soru cümlesi;en uygun kira sözleşmesi nasıl yapılır?
  • Hava durumu, 1) Alçak basınç, 2) Yüksek basınçtan etkilenir.
  • ?? Tekrar etme stratejileri, özellikle kompleks stratejilerdir. Gerçekten mi???
  • Yeni öğretmenler, kariyerlerine en uygun zamanda göreve başladıklarından dolayı şanslılar.
  • Kilpatrick, öğrenmenin amaçlı olması gerektiğini vurgulamaktadır. Dewey’in görüşüne benzemekte!!!

Kaynak: Senemoğlu (2002, 564).

    Öğrenme miktarı ve kalitesi sınav başarısında son derece önemli rol oynamaktadır. Özellikle öğrencilerin öğrenmeyi öğrenme ve öğrenme stratejileri konusunda bilgilendirilmesi ve bu bilgileri günlük yaşamlarında kullanması son derece yararlı olacaktır. Gelecek sayılarda tekrar stratejileri ile öğrenme stratejilerine devam edilecektir. Yararlı olması dileğiyle…

İbrahim GÜNGÖR

KAYNAKÇA

  1. Ulusoy; Ayten; Abide Güngör; Aysel Köksal Akyol ve Diğerleri; Gelişim ve Öğrenme, İkinci Baskı, Anı Yayıncılık, Ankara, 2003.
  2. Subaşı, Güzin;Etkili Öğrenme Stratejileri,http://www.yayim.meb.gov.tr/yayimlar/146/subasi.htm. 30.08.2002.
  3. Senemoğlu, Nuray; Gelişim Öğrenme Ve Öğretim Kuramdan Uygulamaya, Gazi Kitabevi, Ankara, 2002.